De Verenigde Naties hebben 2011 uitgeroepen tot Internationaal Jaar van het Bos. Het zou hét moment moeten zijn voor gebruikers van houten verpakkingen om bij te dragen aan goed bosbeheer en bosbehoud. Maar de praktijk leert anders. Er zijn nog maar weinig gebruikers die vragen naar verpakkingen en pallets van hout uit verantwoord beheerde bossen.
Het gebruik van pallets en verpakkingen van duurzaam geproduceerd hout een goed middel om invulling te geven aan het MVO-beleid. In de praktijk gebeurt dit echter nog maar weinig
Hout is een ‘hernieuwbare’ grondstof, milieuvriendelijk en vrijwel CO2-neutraal. Het gebruik van hout is een van de mogelijkheden om bossen een financiële waarde te geven en daarmee ontbossing tegen te gaan. Wanneer bossen een waarde vertegenwoordigen, is de kans immers kleiner dat ze worden omgevormd voor landbouw of veeteelt. Er is dus helemaal niets mis met het gebruiken van hout, mits het aantoonbaar afkomstig is uit goed beheerde bossen, stelt Stichting Probos. Certificering is hét middel om dit te garanderen.
Naast het certificeren van de bossen zelf, volgens de normen van de certificeringsystemen FSC of PEFC, worden bedrijven in de handelsketen van bos tot eindconsument gecertificeerd om er zeker van te zijn dat het duurzaam geproduceerde hout traceerbaar is (de Chain of Custody, kortweg CoC, certificering).
Voor bedrijven en organisaties die serieus bezig zijn met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), duurzaam inkopen hoog op de agenda hebben staan én hun logistieke keten willen verduurzamen, is het gebruiken van pallets en verpakkingen van duurzaam geproduceerd hout een goed middel om hier invulling aan te geven. Echter, in de praktijk gebeurt dit nog maar weinig, merken diverse leveranciers.
Vraag valt tegen
“Al onze productiebedrijven zijn in 2010 PEFC CoC-gecertificeerd, maar tot op heden wordt er nog vrijwel niet gevraagd naar verpakkingen van duurzaam geproduceerd hout. Zelfs niet door bedrijven die zich profileren met MVO”, aldus Erik Faber, commercieel directeur bij de Faber Halbertsma Groep, full service leverancier van houten verpakkingen in West-Europa.
Bij Schilleman Pallets, sinds 2009 FSC CoC-gecertificeerd, is er slechts één grote klant die eist dat al haar pallets van gecertificeerd hout worden gemaakt. “Deze klant levert materialen aan een gemeente die zich heeft gecommitteerd aan duurzaam inkopen. Wij hadden verwacht dat met het duurzaam inkoopbeleid van de Nederlandse overheid en veel andere partijen de vraag sterk zou toenemen, maar tot op heden valt dit tegen” zegt eigenaar Lotte Schilleman.
“De meerprijs van gecertificeerd hout bedraagt niet meer dan twee of drie procent”, stelt Lotte Schilleman, eigenaar van Schilleman Pallets
Meerkosten verwaarloosbaar
Volgens Faber is het opmerkelijk dat de vraag naar verpakkingen gemaakt van hout uit duurzame bossen gering is. Aan de kosten mag het volgens hem niet liggen. “Vanzelfsprekend kost CoC-certificering geld en natuurlijk zouden wij dat graag terugverdienen, maar wij hebben deze stap gezet om duidelijk te maken dat ons hout afkomstig is uit onberispelijke bron en willen ons daarmee profileren. De meerkosten voor de klant zijn te verwaarlozen.”
Ook Schilleman zegt dat er voor de klant niet of nauwelijks sprake is van een meerprijs. “Gebruik van gecertificeerd hout stond in de specificaties van de klant en wij spelen graag in op de wens van de klant. Sterker nog: het FSC-logo staat prominent op de pallets en de klant kan hier zelf goede sier mee maken. Het is duidelijk dat hier extra kosten voor worden gemaakt, maar de meerprijs bedraagt niet meer dan twee of drie procent ten opzichte van een reguliere pallet.”
Het gros van het hout dat in de emballage-industrie wordt gebruikt, komt uit Europa en daar wordt in de regel geen meerprijs voor gecertificeerd hout gevraagd.
Duurzame keten
Dat er aan het gebruik van PEFC gecertificeerde pallets geen kostenconsequenties zitten, blijkt ook bij Arla Foods Nederland, dat via een palletpool verantwoorde pallets inzet. Marco ter Maat, hoofd Inkoop en Duurzaamheid: “Als Arla Foods willen we zo duurzaam mogelijk zijn door de hele keten, van het veevoer voor de koe tot en met het transport van ons eindproduct naar de klant.”
De eerste stap richting verduurzaming van de verpakkingen zat in de primaire productverpakkingen. In september 2010 introduceerde Arla Foods FSC-verpakkingen voor haar biologische zuivel. In januari 2011 volgden FSC-gecertificeerde golfkartonnen omverpakkingen voor alle zuivel. Vervolgens keek het bedrijf naar de logistieke keten en nu is het de eerste klant van La Palette Rouge (LPR), die kan claimen dat het aandeel pallets dat uit de pool wordt gebruikt 100% PEFC- gecertificeerd is. “Wij hebben bij LPR aangegeven onze logistieke keten zo duurzaam mogelijk te willen maken en LPR kwam vervolgens met de mogelijkheid voor PEFC gecertificeerde pallets. Harde eisen zijn niet altijd noodzakelijk. Soms is samenwerking en overleg in combinatie met een specifieke wens voldoende”, aldus Ter Maat.
Onbekend en onzichtbaar
Hout is een 'hernieuwbare' grondstof; milieuvriendelijk en vrijwel CO2-neutraal
De ‘onzichtbaarheid’ van de pallet en houten verpakkingen in de keten (een consument ziet in de meeste gevallen de pallet niet) lijkt, in combinatie met onbekendheid met het onderwerp bij de gebruiker, de belangrijkste reden voor de nog geringe vraag naar duurzaam geproduceerd hout in de emballagesector, stelt Stichting Probos. Het opnemen van eisen ten aanzien van duurzaam geproduceerd hout in bestekbepalingen is volgens de stichting de sleutel tot de toepassing van duurzaam geproduceerd hout.
Als er gebruik wordt gemaakt van houten verpakkingen of pallets én indien de wens bestaat de logistieke keten te verduurzamen, is het vragen naar aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout een eenvoudige en laagdrempelige eerste stap.
Daarbij is het volgens Probos van belang als inkopende partij vasthoudend te zijn. Er is voldoende gecertificeerd hout voorhanden. Bovendien hebben alle leden van de Emballage- en Palletindustrie Vereniging (EPV) middels hun gedragscode toegezegd voor het eind van 2011 CoC-gecertificeerd te zijn. Dus ook aan gecertificeerde leveranciers is geen gebrek.
Duurzaam inkopen
Houten pallets en verpakkingen kunnen met een FSC- of PEFC-certificaat worden geleverd. De keuze voor een bepaald certificeringsysteem hangt vaak samen met waar het hout ingekocht wordt en volgens welk systeem de betreffende bossen gecertificeerd zijn.
Om te kunnen bepalen welke systemen voor duurzaam bosbeheer voor de Nederlandse overheid voldoen binnen het duurzaam inkoopbeleid, zijn inkoopcriteria vastgesteld. Aan de hand van die criteria toetst de Toetsingscommissie Inkoop Hout (Timber Procurement Assessment Committee, kortweg TPAC) bestaande certificeringsystemen en brengt advies uit aan de staatssecretaris. Op dit moment zijn FSC en PEFC toegelaten binnen het duurzaam inkoopbeleid, met uitzondering van het Maleisische systeem MTCS (dat valt onder PEFC). Hout afkomstig uit Maleisië wordt echter niet toegepast in de emballagesector.
Vanwege aanbestedingsregels is het volgens Stichting Probos overigens niet verstandig te vragen naar een product met een specifiek keurmerk. Door te verwijzen naar de inkoopcriteria voor duurzaam geproduceerd hout kan een CoC-gecertificeerde producent zelf kiezen of hij FSC- of PEFC-gecertificeerde producten levert. Dit maakt het eenvoudiger om aan de vraag te voldoen. Kijk voor meer info: www.duurzamehoutenverpakkingen.nu.
